“Ken uzelf” zou boven de tempel van Apollo geschreven zijn. Een waardevolle wijsheid. Want wie zichzelf goed kent is zich bewust van kwaliteiten maar ook van patronen die het tot bloei komen van die kwaliteiten belemmeren.
Het eerste bewuste reflectiemoment op mijn professionele functioneren kwam voor mij toen ik een spiegel kreeg voorgehouden tijdens mijn opleiding Personeel en Arbeid. Ik had het groepsproduct startdocument naar mij toe getrokken. Het was in jaar 1 goed genoeg om voor jaar 4 door te gaan maar de docent waarschuwde mij dat als ik zo door zou gaan ik opgebrand zou raken en de verbinding met anderen zou verliezen. Iets met “alleen ga je sneller samen kom je verder”.
De gedrevenheid en autonomie zijn gebleven maar ik betrek anderen nu wel en behandel hen met respect. “Behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden” is nog zo’n wijsheid. Ik snap de strekking hiervan maar ik denk dat het genuanceerder ligt. Wanneer je vertrekt vanuit het zelf voelt de ander zich mogelijk niet gezien. Wanneer jij de ander bijvoorbeeld complimenteert op een prestatie of kwaliteit die jij belangrijk vindt hoeft de ander dat helemaal niet als compliment te ervaren. De ander wil misschien juist gezien worden op andere kwaliteiten die voor de ander betekenisvol zijn.
Steven Covey verwoorde het effectief verbinding maken als “eerst begrijpen dan begrepen worden”. De ander werkelijk zien voor wie hij is. Hoe vaak lukt ons dat?
Oprechte nieuwsgierigheid zonder oordeel is wat hierbij komt kijken. Daarbij kunnen de juiste vragen stellen en stiltes laten vallen helpen. Niet als trucje maar als hulpmiddel.
De kunst in hulpverlening, onderwijs en HR en management is om de Ander zoals Levinas het met een hoofdletter schrijft niet te willen fixen naar de eigen standaard maar te waarderen om wie hij is.