Waar de uitspraak dat is een waarheid als een koe vandaan komt mag Joost weten. Zelf heb ik geen idee. Hoe dan ook in mijn waarheid is een olifant passender. Voor wie hem niet kent de parabel van de blinden en de olifant is een aanrader. Deze parabel maakt ons ervan bewust dat elk perspectief een deel van de waarheid bevat. Dat geldt zeker wanneer we het over psychologie, sociologie, filosofie hebben. Dat is geen raketwetenschap werd besproken in een podcast over jeugdzorg. Het is namelijk veel minder lineair en veel minder voorspelbaar. Het kan niet zo goed bouwen op wetmatigheden als de exacte wetenschap.
Zelf ben ik erg gecharmeerd van de positieve psychologie. In mijn visie is het belangrijk een tegenwicht te bieden aan onze negativiteitsbias en te waarderen wat er wel goed gaat. In plaats van 1 fout kunnen we ook spreken over 9 goed dat idee. In de GGZ en jeugdhulp denk ik dat er meer aandacht mag zijn voor zingeving en sterktes van individuen. Zowel bij medewerkers als bij cliënten. Medewerkers zien als mensen en niet reduceren tot hun cv of functieomschrijving en cliënten niet reduceren tot een label. We hebben daar nog stappen vooruit te maken. Ik moet eerlijk bekennen dat ik de positieve psychologie en de waarderende benadering en de zelfdeterminatie theorie bijna dogmatisch volgde.
Het is niet zo moeilijk om vanuit die visie allerlei interventies te bedenken. Coachend leiderschap, zelforganisatie, krachtgericht werken het is allemaal ontleend aan een bepaalde visie op de mens. De mens als waardevol autonoom wezen die uiteindelijk keuzes zal maken die voor hem werken. Maar werken die keuzes ook echt? En als ze voor het individu werken doen ze dat dan ook voor het collectief?
Van mijn docent Duits in 4 havo leerde ik dat veel ontwikkelingen golfbewegingen zijn. Na de Romantiek volgt het Realisme en na het DSM classificatiedenken lijkt nu de tijd rijp te worden voor continuüm en context denken. Niet wat mankeert je maar wat is je overkomen? Sommige critici wijzen op de valkuil om ouders teveel verantwoordelijk te houden voor het “onaangepaste gedrag” van hun kind. De “koelkast moeder” zou weer van stal worden gehaald. Natuurlijk zal het zo’n vaart niet lopen want we leren van de geschiedenis toch? Zoals veel zorgorganisaties weer met teamleiders gaan werken na het experiment zelforganisatie. Het debat gaat vaak over OF OF in plaats van EN EN.
Als ik kijk naar mijn eigen vakgebied dan probeer ik niet in dogma’s te verzanden. Ik zie vooral puzzelstukjes. Wanneer de methodiek Positieve Gezondheid inzichtelijk maakt dat er sterktes zijn bij de jeugdige is dat hele waardevolle informatie. Maar dat betekent niet automatisch dat de zorgen van de omgeving onterecht zijn.
Hoewel ik ervan overtuigd ben dat leren het best werkt wanneer het in de zone van naaste ontwikkeling plaatsvindt en gedreven is vanuit autonome motivatie moet je medewerkers soms ook in de leerstand zetten. Een functiescholing zou not done zijn omdat het niet aansluit bij de diversiteit van medewerkers en wordt oneerbiedig een “wasstraat” genoemd. De aanname is dat een social work opleiding voldoende is om systeemgericht, oplossingsgericht te werken en om te gaan met complexe veiligheidscasuistiek. Terwijl we weten dat veel startende professionals behoefte hebben aan deskundigheid en stevigheid in hun professie om niet binnen 3 jaar weer de sector te verlaten. Medewerkers verdienen het om hun professionele basis en grondhouding te versterken. Cliënten verdienen hulpverleners die stevig genoeg staan om er voor hen te zijn.
Een veelgebruikt niet wetenschappelijk model in mijn vak is het 70 20 10 model. Hoewel discutabel wordt het nog wel eens aangegrepen om minder klassikale trainingen te organiseren en de kosten te beheersen. Is het niet ook zo met de Sociale basis? Is dat niet vooral ingegeven door de wens om kosten te besparen op zorg die nodig is? Natuurlijk moeten we de krachten van het individu, het netwerk en de community maximaal benutten. Maar is dat niet vaak al uitgeput op het moment dat mensen echt aankloppen voor zorg?
Het is belangrijk dat hulpverleners zich opstellen als passant en niet overnemen wat op eigen kracht kan. Maar dat ontslaat hen er niet van om onveiligheid te signaleren en dit bespreekbaar te maken. Hoewel de hulpverlener terughoudend moet zijn betekent dit niet dat je weg kunt kijken van datgene wat gesignaleerd moet worden.
Dat we meer aandacht moeten hebben voor 9 goed betekent niet dat we die ene fout moeten negeren. We mogen hem best benoemen en aankijken en zorgen dat we een stap vooruit maken.