“Krakende wagens lopen het langst” zo luidt de bekende volkswijsheid. Het klopt ,zoals zo vaak met oude volkswijsheid, niet. Wanneer ik kijk naar de context waarin ik werk dan is daar duidelijk dat kinderen die meerdere ingrijpende ervaringen meemaken in hun vroege leven vaak op latere leeftijd meer gezondheidsproblemen hebben en ook eerder dan gemiddeld overlijden. Medewerkers met jeugdtrauma’s zijn daarmee ook vatbaarder voor stress en daarmee vaak ook voor verzuim.
Dezelfde medewerkers hebben vaak wel een bewuste keuze gemaakt om het sociaal werk in te gaan. Juist vanwege eigen ervaringen. Heel veel cijfers zijn er niet voorhanden maar ik schat dat wel meer dan 60% van de hulpverleners zelf ervaring heeft met ontwrichting en herstel. Slechts een klein deel is daar open over en een nog kleiner deel laat zich opleiden tot ervaringsdeskundige en zet deze deskundigheid in ten dienste van de client.
TNO roept op tot traumasensitief leiderschap en daar ben ik het volledig mee eens. Ik denk overigens dat goed leiderschap voor een belangrijk deel in zichzelf al traumasensitief is. Wanneer je zorgt dat er psychologische veiligheid is en er focus is op de basismotieven autonomie, competentie en verbondenheid dan is dat leiderschap van zichzelf al traumasensitief. Hoeveel organisaties slagen daar al in?
Goed effectief leiderschap realiseren is al een opgave op zich. Wat denk ik helpend is om echt traumasensitief te leiden is dat het hebben van ervaringen met ontwrichting en herstel minimaal wordt genormaliseerd zo niet gevierd. Er heerst nog veel (zelf)stigma op het hebben van ervaringskennis. De angst voor verzuim en het ongemak dat zegt dat je met dit soort ervaringen niet te koop moet lopen speelt daarbij een rol. Net als de overtuiging dat een client niet geholpen zou zijn met de ervaringsdeskundige inzet. Het beeld wordt dan geschetst dat de ervaringsdeskundige de ontvanger via zelfonthulling opzadelt met de eigen shit. Terwijl ervaringsdeskundigheid meer gaat over herkennen en erkennen en bieden van hoop en dat zelfonthulling niet altijd over de problemen hoeft te gaan.
Sterker nog cliënten geven vaak aan dat ze de relatie met een ervaringsdeskundige gelijkwaardiger vinden en dat zij echt begrijpen waar de client doorheen gaat. De krakende wagen loopt dus niet alleen beter op smeerolie maar volgens cliënten ook beter. Dit kan voelen als een bedreiging voor hulpverleners zonder ervaringsdeskundigheid. Dat hoeft in mijn beleving niet. Ervaringsdeskundige bijstand is niet beter dan het traject met een hulpverlener zonder ervaringskennis.
Ik denk wel dat het toegevoegde waarde heeft wanneer hulpverleners in elk geval zelfkennis hebben. Ik zou er bijna een nieuw blog over kunnen schrijven. “Ken uzelf voor de ander” Een stevige professionele identiteit helpt denk ik om de verbinding te maken in de hulpverlening maar ook in het onderwijs bijvoorbeeld. Bewustzijn van de eigen ervaring maar ook die van anderen verruimt het denken en zorgt voor meer verbinding.