We kennen allemaal het spreekwoord: “Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen.” Het klinkt streng, bijna bestraffend. Alsof fouten vooral dom en beschamend zijn. Maar wie leert, struikelt. Wie leeft, komt stenen tegen.
Ik geloof dat het tijd is voor een nieuwe interpretatie:
Een ezel laat zich niet stoppen door een steen.
Een steen op je pad kan je laten struikelen, misschien zelfs pijn doen. Maar hij hoeft je niet stil te zetten. In plaats van schaamte om de misstap, ligt er juist kracht in het opstaan, de les zien en de weg vervolgen. Nietzsche schreef al dat wat ons niet breekt, ons sterker maakt. Kierkegaard benadrukte dat vallen en opstaan bij het bestaan horen, omdat het ons dichter bij onszelf brengt. En de stoïcijnen, zoals Seneca, zagen obstakels niet als vloek maar als kans: “De weg wordt niet geblokkeerd door obstakels. Het obstakel ís de weg.”
De hedendaagse denker Nassim Nicholas Taleb gaat nog een stap verder. In zijn boek Antifragile beschrijft hij hoe sommige dingen niet alleen tegen een schok bestand zijn, maar er zelfs sterker van worden. Spieren groeien door belasting, het immuunsysteem door blootstelling. Hetzelfde geldt voor ons: juist de stenen op ons pad maken ons veerkrachtiger, wijzer, zelfs rijker aan betekenis. De ezel die struikelt, groeit niet ondanks de steen, maar dankzij de steen.
Persoonlijk herken ik dit sterk. Vaak zag ik stenen al van veraf opdoemen, soms nog voordat ze er werkelijk lagen. Uit angst om te struikelen koos ik dan liever voor een omweg. Nu heb ik geleerd het struikelen aan te durven. Ik zie dat het niet gaat om het vermijden van stenen, maar om mijn vermogen om telkens weer door te gaan. Mijn kracht zit in het opstaan en verdergaan, ondanks de steen.
Zoals Diana Laufenberg in haar TED Talk How to learn? From mistakes laat zien, is het maken van fouten geen bewijs van onvermogen, maar juist de kern van leren. Pas wanneer we ruimte nemen om te struikelen, te onderzoeken en opnieuw te proberen, ontstaat echte groei. De steen op ons pad is dan niet langer een obstakel om te vermijden, maar een kans om wijzer en veerkrachtiger verder te gaan.
Muzikale inspiratie
Bij dit thema past “Rise” van Eddie Vedder (Into the Wild soundtrack). Een zacht en poëtisch nummer dat de essentie vangt: telkens opnieuw opstaan, licht en richting vinden, verdergaan ondanks de stenen.